Hoạt động
Ngày 03/12 hằng năm là dịp để cộng đồng quốc tế cùng nhìn nhận những đóng góp của người khuyết tật, nâng cao nhận thức về quyền của người khuyết tật và thúc đẩy các hành động hướng tới một xã hội bình đẳng, dễ tiếp cận và hòa nhập. Năm 2026, Ngày Quốc tế Người khuyết tật mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu cột mốc 20 năm Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Công ước về Quyền của Người khuyết tật (CRPD). Vì vậy, chủ đề được đưa ra trong năm nay chính là “20 năm Công ước của Liên Hợp Quốc về quyền của người khuyết tật (CRPD): Phát huy những thành tựu, hướng tới tương lai”.
Ảnh minh họa
Được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua ngày 13/12/2006, CRPD là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình quốc tế thúc đẩy và bảo vệ quyền của người khuyết tật. Công ước thiết lập khuôn khổ toàn diện nhằm bảo đảm người khuyết tật được thụ hưởng đầy đủ các quyền con người và quyền tự do cơ bản, đồng thời khẳng định quyền tham gia đầy đủ, bình đẳng vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
CRPD góp phần thúc đẩy sự chuyển đổi trong cách tiếp cận về người khuyết tật: từ việc nhìn nhận người khuyết tật chủ yếu qua góc độ chăm sóc, trợ giúp sang cách tiếp cận dựa trên quyền con người, trong đó người khuyết tật là chủ thể của các quyền, có quyền đưa ra quyết định, bày tỏ ý kiến và tham gia vào những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của mình. Theo đó, việc bảo đảm quyền của người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước mà còn đòi hỏi sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, cộng đồng và chính người khuyết tật cùng các tổ chức đại diện.
Sau hai thập kỷ, Công ước đã tạo cơ sở quan trọng để các quốc gia thúc đẩy việc hoàn thiện chính sách, tăng cường bảo vệ quyền và mở rộng cơ hội tham gia của người khuyết tật trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, phục hồi chức năng, việc làm, giao thông, tiếp cận công trình công cộng và đời sống văn hóa, xã hội. Những nỗ lực này góp phần nâng cao nhận thức về quyền của người khuyết tật, thúc đẩy sự tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng chính sách và khẳng định tầm quan trọng của việc loại bỏ các rào cản trong môi trường sống.
Tuy nhiên, việc ghi nhận quyền trong các văn bản pháp luật và chính sách mới là bước khởi đầu. Trên thực tế, người khuyết tật vẫn có thể gặp những rào cản về cơ sở hạ tầng, giao thông, thông tin, truyền thông, giáo dục, việc làm và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Khoảng cách giữa cam kết và thực thi cho thấy cần tiếp tục tăng cường các giải pháp cụ thể, bảo đảm chính sách được triển khai hiệu quả và người khuyết tật thực sự được tiếp cận, thụ hưởng các quyền của mình.
Với chủ đề năm 2026, Ngày Quốc tế Người khuyết tật kêu gọi cộng đồng quốc tế nhìn lại ý nghĩa lịch sử của CRPD, đánh giá những thành tựu đạt được trong hai thập kỷ qua và xác định các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi Công ước trong thời gian tới. Đây cũng là dịp để các quốc gia và các bên liên quan tái khẳng định cam kết, tăng cường phối hợp và hành động tập thể, hướng tới một thế giới bao trùm, dễ tiếp cận và công bằng hơn đối với tất cả mọi người.
Để những cam kết về quyền thực sự đi vào cuộc sống, cần bảo đảm người khuyết tật được tham gia có ý nghĩa trong quá trình xây dựng, thực hiện và giám sát chính sách; tăng cường khả năng tiếp cận môi trường vật chất, giao thông, thông tin và truyền thông; đồng thời thúc đẩy các cơ hội bình đẳng trong giáo dục, việc làm và đời sống xã hội. Đặc biệt, tiếng nói và kinh nghiệm thực tế của người khuyết tật cần được lắng nghe, tôn trọng và phản ánh trong các quyết định liên quan đến họ.
Hưởng ứng Ngày Quốc tế Người khuyết tật 03/12/2026, Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC) tiếp tục khẳng định sự cần thiết của việc thúc đẩy thực thi quyền của người khuyết tật, tăng cường sự tham gia của người khuyết tật và các tổ chức đại diện, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Phát huy những thành tựu của CRPD trong 20 năm qua không chỉ là nhìn lại chặng đường đã đi, mà còn là trách nhiệm chung trong việc chuyển hóa các cam kết thành hành động cụ thể, hướng tới một xã hội bình đẳng và hòa nhập, nơi mọi người đều có cơ hội tham gia và phát triển.
Chủ đề của những năm trước:
Nguyệt Hà (Biên tập và tổng hợp)
