Hoạt động
Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động hỗ trợ sinh kế cho người khuyết tật, từ ngày 7 – 13/7/2026, Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC) phối hợp với Sở Y tế tỉnh Gia Lai, Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi cùng sự hỗ trợ kỹ thuật của các chuyên gia và cán bộ khuyến nông địa phương triển khai hoạt động đánh giá giữa kỳ và bàn giao vốn sinh kế đợt 2 cho 62 hộ gia đình người khuyết tật tại các địa phương thuộc 2 tỉnh. Trong đợt này, dự án đã hỗ trợ hơn 200 triệu đồng, nâng tổng kinh phí hỗ trợ các mô hình sinh kế của người khuyết tật lên hơn 800 triệu đồng.
Người hưởng lợi chăm sóc đàn heo tại gia đình sau khi được dự án hỗ trợ phát triển mô hình chăn nuôi
Từ khi triển khai mô hình vào tháng 4/2026, dự án không chỉ hỗ trợ nguồn vốn ban đầu mà còn đồng hành cùng các hộ gia đình thông qua các hoạt động tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật và giám sát trực tiếp tại nhà. Các hoạt động được triển khai tại phường Hoài Nhơn, Tam Quan, xã Ân Hảo, xã Vạn Đức, xã Phù Mỹ (tỉnh Gia Lai) và xã Đăk Tô, xã Ngọk Tụ, xã Dục Nông, xã Bờ Y (tỉnh Quảng Ngãi). Đối với các mô hình kinh doanh nhỏ như tạp hóa, giải khát, sửa chữa xe đạp/xe máy, dịch vụ làm đẹp…, người hưởng lợi được hướng dẫn quản lý tài chính, sử dụng nguồn vốn hiệu quả và xây dựng kế hoạch kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế của gia đình. Kết quả đánh giá giữa kỳ cho thấy nhiều mô hình đã phát huy hiệu quả, với mức thu nhập tăng từ 500.000 đến 2.000.000 đồng mỗi tháng. Một số hộ sau khi có lãi đã chủ động tái đầu tư, mở rộng quy mô kinh doanh và bổ sung thêm nhiều mặt hàng, dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Chị N.T.P, người khuyết tật vận động tại xã Ân Hảo, chia sẻ: “Sau khi được dự án hỗ trợ vốn mua nguyên vật liệu làm tóc, em làm thêm được nhiều dịch vụ hơn nên có thêm nhiều khách mới. Mùa hè này em dùng tiền lãi mở thêm quầy nước giải khát và làm bánh để bán. Công việc nhiều hơn nhưng thu nhập cũng tăng nên em càng có động lực làm việc.”
Mô hình chăn nuôi bò được duy trì và phát triển với sự hướng dẫn kỹ thuật của chuyên gia, cán bộ khuyến nông địa phương. Đây là một trong những giải pháp sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế của hộ gia đình người khuyết tật
Song song với các mô hình kinh doanh, những mô hình sinh kế nông nghiệp cũng được theo dõi thường xuyên thông qua sự phối hợp giữa chuyên gia nông nghiệp và cán bộ khuyến nông địa phương. Người hưởng lợi được hướng dẫn cải tạo chuồng trại, lựa chọn con giống, phòng chống dịch bệnh và chăm sóc vật nuôi đúng kỹ thuật. Đến thời điểm đánh giá, nhiều mô hình chăn nuôi ngắn ngày đã bắt đầu cho thu hoạch hoặc tái đàn, tạo nguồn thu nhập ban đầu cho các hộ gia đình; các mô hình dài hạn tiếp tục phát triển ổn định và được kỳ vọng mang lại lợi nhuận cao trong giai đoạn tiếp theo.
Y.B - người khuyết tật vận động xã Bờ Y, chia sẻ: “Từ lúc mở quán tới giờ, trung bình mỗi ngày chị có thêm 150.000 đồng thu nhập. Mặc dù chưa nhiều nhưng có tiền ăn để nuôi 2 đứa con và tiền sinh hoạt cho gia đình. Chị cũng tiết kiệm tiền lời để sắp tới con chị đi học thì có tiền đóng học cho con nữa. Chị sẽ cố gắng mở rộng mặt hàng tạp hóa để có nguồn thu ổn định như hướng dẫn của các anh chị Dự án” .
Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế, các mô hình sinh kế còn góp phần thay đổi nhận thức, nâng cao sự tự tin và vị thế của người khuyết tật trong gia đình và cộng đồng. Tại xã Ân Hảo, chị V.T.H.M, người khuyết tật thần kinh, trước đây chủ yếu ở nhà và phụ thuộc vào người thân, nay đã chủ động chăm sóc đàn gà, đảm đương nhiều công việc trong gia đình và dự định mở rộng sang mô hình khác từ nguồn lợi nhuận bán gà tích lũy được. Theo gia đình, trước đây mọi người chưa tin chị có thể tự chăn nuôi, nhưng nhờ sự đồng hành, động viên của dự án và cán bộ địa phương, chị ngày càng tự tin, chủ động hơn trong cuộc sống.
Người hưởng lợi chủ động chế biến sản phẩm từ gạo tại gia đình, từng bước phát triển công việc và tạo nguồn thu nhập ổn định
Hiệu quả của các mô hình sinh kế cũng được chính quyền địa phương ghi nhận. Anh N.V.H., cán bộ quản lý ca phường Hoài Nhơn, cho biết: “Thông qua dự án hỗ trợ sinh kế cho người khuyết tật tại địa phương, chúng tôi có thể hỗ trợ, đồng hành và giúp đỡ người khuyết tật nhiều hơn. Khi thấy người khuyết tật có việc làm, có thu nhập và tự tin hơn trong cuộc sống, chúng tôi có thêm động lực để tiếp tục gắn bó và hỗ trợ họ lâu dài.”
Kết quả đánh giá giữa kỳ cho thấy các mô hình sinh kế bước đầu khẳng định hiệu quả trong việc giúp người khuyết tật nâng cao thu nhập, tăng cường năng lực tự chủ và từng bước khẳng định vai trò của mình trong gia đình và cộng đồng. Bên cạnh những kết quả tích cực, dự án cũng kịp thời ghi nhận một số khó khăn như thời tiết bất lợi, nguy cơ dịch bệnh trên vật nuôi và biến động thị trường. Trên cơ sở đó, trong thời gian tới, dự án sẽ tiếp tục tăng cường công tác giám sát, tư vấn kỹ thuật và hỗ trợ kịp thời nhằm giúp các hộ gia đình người khuyết tật duy trì, mở rộng và phát triển sinh kế theo hướng bền vững.
Chuỗi hoạt động hỗ trợ sinh kế được triển khai trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất da cam” tại Gia Lai và Quảng Ngãi. Dự án do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ, Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường (NACCET) làm chủ dự án, ACDC là một trong các đối tác triển khai dưới sự quản lý của Humanity & Inclusion (HI).
