Hoạt động
Khi nhắc đến khuyết tật, nhiều người thường ngay lập tức nghĩ đến những khiếm khuyết của cơ thể hoặc những hạn chế trong khả năng của một người. Đây là cách nhìn khá phổ biến và cũng ảnh hưởng đến cách chúng ta ứng xử với người khuyết tật trong cuộc sống hằng ngày.
Giảng viên hướng dẫn các thành viên nhóm hỗ trợ tâm lý cùng thảo luận về khuyết tật, sự tự tin và giá trị của mỗi người
Không ít người cho rằng người khuyết tật là những người đáng thương, cần được chăm sóc hoặc khó có thể học tập, làm việc, sống độc lập và đóng góp cho cộng đồng. Những suy nghĩ này đôi khi trở thành những định kiến vô hình. Điều đáng nói là không chỉ cộng đồng nhìn nhận người khuyết tật theo cách đó, mà chính bản thân người khuyết tật và gia đình họ cũng có thể dần tin rằng mình kém giá trị, không thể tự quyết định cuộc sống hay không có nhiều cơ hội để tham gia vào các hoạt động xã hội. Vậy làm sao để có thể thay đổi góc nhìn này?
Điều gì thực sự tạo nên "khuyết tật"?
Một người sử dụng xe lăn muốn tham gia cuộc họp tại nhà văn hóa thôn nhưng không thể vào được vì không có đường dốc. Điều gì là nguyên nhân chính khiến người đó gặp khó khăn? Là đôi chân có khiếm khuyết, hay là công trình chưa được thiết kế để mọi người dân đều có thể tiếp cận?
Câu hỏi mang tính gợi mở này không chỉ mở đầu cho buổi sinh hoạt với chủ đề "Hiểu về khuyết tật – Tăng cường sự tự tin và nhận ra giá trị của mỗi người" tại Quảng Trị năm 2026, mà còn là điểm cốt lõi để tái định nghĩa lại một khái niệm vốn bị đóng khung bởi nhiều định kiến: Khuyết tật là gì? Điều gì tạo nên “khuyết tật”? Buổi sinh hoạt nằm trong chuỗi sinh hoạt năm 2026 của các nhóm hỗ trợ tâm lý tại địa phương. Nhóm được thành lập trong năm 2025, nay tiếp tục được Dự án "Người khuyết tật tại Quảng Trị được hỗ trợ sống độc lập và hòa nhập xã hội" đồng hành nhằm duy trì hoạt động, củng cố sự gắn kết và từng bước nâng cao năng lực tự điều hành của nhóm.
Người tham gia chia sẻ suy nghĩ trong buổi sinh hoạt, cùng nhìn nhận khuyết tật từ góc độ tích cực và bình đẳng hơn
Thông qua các tình huống gần gũi, thảo luận nhóm và những hoạt động tương tác, người tham gia đã cùng khám phá những cách tiếp cận khác nhau về khuyết tật. Có cách nhìn xem người khuyết tật là đối tượng cần được thương hại hoặc chăm sóc. Có cách tiếp cận xem người khuyết tật là người bệnh, tập trung vào việc điều trị và phục hồi. Trong khi đó, mô hình xã hội và mô hình dựa trên quyền lại gợi mở một cách nhìn khác: khuyết tật không chỉ là vấn đề của một cá nhân mà còn phản ánh những rào cản trong môi trường và trong nhận thức của xã hội. Quan trọng hơn, khuyết tật được nhìn nhận như một phần của sự đa dạng của con người. Cũng giống như mỗi người có giới tính, độ tuổi, hoàn cảnh hay khả năng khác nhau, người khuyết tật cũng là một phần của sự đa dạng đó và cần được tôn trọng, lắng nghe, tạo điều kiện để tham gia bình đẳng vào mọi mặt của đời sống.
Thay đổi cách hiểu về khuyết tật không chỉ giúp cộng đồng có cách ứng xử phù hợp hơn mà còn có ý nghĩa rất lớn đối với chính người khuyết tật và gia đình. Khi khuyết tật không còn được xem là yếu tố quyết định giá trị của một con người, mỗi người sẽ có cơ hội nhìn nhận bản thân một cách đầy đủ hơn, không chỉ qua những khó khăn hay hạn chế mình đang gặp phải.
Hiểu về khuyết tật – Hiểu về chính mình
Buổi sinh hoạt không dừng lại ở việc tìm hiểu các góc nhìn về khuyết tật. Thông qua các hoạt động trải nghiệm như "Tôi là ai?" hay"Nhìn thấy phẩm chất của người bên cạnh", người tham gia được khuyến khích nhìn lại bản thân qua nhiều vai trò khác nhau: là người cha, người mẹ, người con, người bạn, người hàng xóm, người lao động… Đồng thời, họ cũng có cơ hội nhận ra những phẩm chất, điểm mạnh và giá trị của mình cũng như của những người xung quanh. Những hoạt động này giúp mỗi người hiểu rằng khuyết tật chỉ là một phần trong cuộc sống của một con người, chứ không phải là điều định nghĩa toàn bộ con người họ.
Giảng viên lắng nghe, trao đổi cùng người khuyết tật, tạo không gian chia sẻ thân thiện và tích cực
Chuỗi sinh hoạt năm 2026 không chỉ tiếp tục mang đến một không gian an toàn để các thành viên chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau và chăm sóc sức khỏe tâm thần, mà còn hướng tới mục tiêu từng bước tăng cường vai trò chủ động của chính các nhóm. Thông qua việc tiếp tục đồng hành cùng các nhóm đã được hình thành từ năm 2025, dự án kỳ vọng các nhóm sẽ ngày càng hoạt động bền vững, trở thành nơi người khuyết tật và thành viên gia đình có thể gặp gỡ, chia sẻ, học hỏi và cùng phát triển.
Hoạt động nằm trong khuôn khổ dự án "Người khuyết tật tại Quảng Trị được hỗ trợ sống độc lập và hòa nhập xã hội", do Viện Nghiên cứu phát triển cộng đồng (ACDC) thực hiện với sự tài trợ của tổ chức Green Cross Switzerland.
