Bước chân tìm lại chính mình

Sinh năm 1971 ở thôn Phổ Lại, xã Hiếu Giang, tỉnh Quảng Trị, chị Thuỷ là lao động chính trong gia đình với nghề làm và bán bún. Chị đi lại rất khó khăn do hai chân liệt cơ chày trước, yếu cơ thân mình, thăng bằng kém và nguy cơ té ngã cao. Chị được xác định là người khuyết tật vận động, mức độ đặc biệt nặng.

Chị Thủy hôm mở ca tháng 09 năm 2025

Sau ca phẫu thuật thoát vị đĩa đệm vào cuối năm 2023, chị không thể đi lại được. Từ một người năng động, là lao động chính trong gia đình, chị dần phụ thuộc vào chồng con trong hầu hết sinh hoạt hằng ngày. Việc di chuyển phải nhờ đến khung tập đi, từng bước nhỏ khó nhọc vì bàn chân duỗi. Những lần té ngã khiến chị càng thêm sợ hãi và thu mình. Không còn ra chợ, không còn buôn bán, chị tự ti, hạn chế giao tiếp và chỉ quanh quẩn trong nhà với vài việc lặt vặt đơn giản như nấu cơm, sắp xếp các vật dụng đơn giải tại phòng ngủ.

Chị Thủy tập các bài tập giúp mạnh cơ thân mình

Bước ngoặt đến vào cuối tháng 7/2025; chị được nhóm cán bộ phục hồi chức năng (PHCN) đa chuyên ngành (MDT) thuộc Dự án Hoà nhập 1, Hợp phần do ACDC thực hiện mời tham gia khám sàng lọc tại Trạm Y tế xã Thanh An, huyện Cam Lộ cũ. Hai tháng sau đó, chị được nhóm MDT của Trung tâm y tế khu vực Cam Lộ và anh Nguyễn Hoàng Trung – Cử nhân PHCN của Bệnh viện Y học cổ truyền – Phục hồi chức năngNam Quảng Trị - cán bộ quản lý ca của Dự án lượng giá và lập kế hoạch can thiệp phù hợp với tình trạng khuyết tật của chị. Nhóm MDT nhận thấy tình trạng của chị Thủy: yếu và đau 2 chi dưới; trương lực cơ kém; thăng bằng đứng và điều hợp kém; đau nhiều vùng cột sống thắt lưng; hạn chế chức năng sinh hoạt hàng ngày; nguy cơ té ngã cao. Nhóm đã đưa ra mục tiêu sau 8 lần tập luyện và hướng , chị Thủy có khả năng đi lại với khung tập đi có sự giám sát của người nhà và hạn chế té ngã. Từ mục tiêu đó, các bài tập làm mạnh cơ thân mình, cơ tứ đầu đùi đã được hướng dẫn tỉ mỉ để chị và gia đình có thể tự tập luyện tại nhà. Gia đình đã chủ động mua khung tập đi và gậy bốn chân… để tập đi. Để rút ngắn quá trình tập luyện, Dự án đã hỗ trợ dép có đai chỉnh hình nâng bàn chân và lắp thanh vịn từ thềm xuống sân – những hỗ trợ nhỏ nhưng tạo khác biệt lớn về an toàn trong di chuyển.

Điều quan trọng nhất không chỉ đến từ thiết bị hay bài tập, mà chính ở sự thay đổi trong niềm tin của chính chị. Chỉ sau 6 buổi tập, chị Thủy đã có thể di chuyển độc lập với gậy bốn chân ít nhất 10m khi mang dép chỉnh hình. Trên mặt bằng bằng phẳng, chị có thể đi 5m mà không cần khung tập đi hoặc gậy. Những bước chân tuy chưa vững chãi như trước, nhưng đủ để chị tự vào bếp nấu cơm, dọn dẹp nhà, hỗ trợ chồng con một số công việc trong khả năng của mình.

Chị Thủy tập đi lại với dép chỉnh hình và gậy 4 chân

Gia đình nhận thấy sự cải thiện tích cực của chị Thủy và quyết định mua xe điện ba bánh để chị có thể ra ngoài nhiều hơn. Lúc đầu, chị chỉ sử dụng xe để đi quanh xóm và giao lưu, trò chuyện với bạn bè, họ hàng. Dần dần, sự tự tin trở lại. Với dép chỉnh hình và gậy hỗ trợ lên xuống xe, chị quay lại chợ - nơi từng gắn bó với chị nhiều năm -  để tiếp tục bán bún.

Ngày đóng ca 22/12/2025, chị xúc động chia sẻ: “NhờDự án mà tôi đã trở lại cuộc sống hàng ngày rồi. Mặc dầu không như được trước đây nhưng tôi đã có thể làm việc nhà, kiếm tiền, giao lưu với mọi người. Điều mà tôi không ngờ tới.”

Chị Thủy bán bún ở chợ

Sự thay đổi của chị Thủy không chỉ nằm ở khả năng đi lại. Đó là sự phục hồi vai trò trong gia đình, sự tái hòa nhập cộng đồng và cảm giác được làm chủ cuộc sống. Từ chỗ phụ thuộc và mặc cảm, chị trở lại là người phụ nữ có ích, có thu nhập, có tiếng nói và có niềm vui.

Chị Nguyễn Thị Thu Thủy là 1 trong số 82 người khuyết tật của tỉnh Quảng Trị được can thiệp PHCN tại nhà. Hoạt động nằm trong khuôn khổ dự án “Hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất da cam” tại 3 tỉnh Quảng Trị; TP Huế và TP Đà Nẵng (Hoà nhập 1). Dự án do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ, Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường (NACCET) thuộc Bộ Quốc phòng làm Chủ dự án. Viện ACDC là một trong các đối tác triển khai hoạt động dưới sự quản lý của Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số (CCIHP).

Câu chuyện của chị Thủy cho thấy khi dịch vụ phục hồi chức năng được cung cấp đúng thời điểm, đúng nhu cầu và có sự đồng hành của gia đình – cộng đồng, thay đổi không chỉ nằm ở chức năng vận động, mà còn ở phẩm giá, cơ hội và tương lai của một con người.